สารบัญ

พยัญชนะไทยมี 44 ตัวดังนี้

เสียง	รูป
ก	ก
ข	ข ค ฅ ฆ
ง	ง
จ	จ
ช	ช ฉ ฌ
ซ	ซ ศ ษ ส
ด	ด ฎ
ต	ต ฏ
ท	ฐ ฑ ฒ ถ ท ธ
น	น ณ
บ	บ
ป	ป
พ	พ ผ ภ
ฟ	ฟ ฝ
ม	ม
ย	ย ญ
ร	ร
ล	ล ฬ
ว	ว
อ	อ
ฮ	ฮ ห

ฐานพยัญชนะ และ ไตรยางศ์

ฐานพยัญชนะ มีต้นกำเนิดมาจากฐานเสียงเมื่อเราได้เปล่งคำที่มีอักษรนั้นๆออกมา แล้วจะทำให้เกิดการกระทบกันของอวัยวะต่างๆ อันได้แก่ เพดานปาก ปุ่มเหงือก ฟัน หรือริมฝีปาก หรืออาจจะมาจากทางลำคอตรงๆ ซึ่งฐานในการเกิดเสียงของอักษรต่างๆก็จะแตกต่างกัน ดังรายละเอียดก็จะเป็นดังตารางข้างล่างล่าง

ส่วน ไตรยางศ์ หรือ อักษรสามหมู่ คือระบบการจัดหมวดหมู่อักษรไทย (เฉพาะรูปพยัญชนะ) ตามลักษณะการผันวรรณยุกต์ของพยัญชนะในแต่ละหมวด เนื่องจากพยัญชนะไทย เมื่อกำกับด้วยวรรณยุกต์หนึ่งๆ แล้วจะมีเสียงวรรณยุกต์ที่แตกต่างกัน ซึ่งแยกได้เป็น อักษรกลาง อักษรสูง และอักษรต่ำ

ในตารางด้านล่ างนี้คือตารางความสัมพันธ์ของฐานการเกิดเสียง กับหมวดหมู่ไตรยางศ์ของพยัญชนะ ซึ่งมีความง่ายแก่การท่องจำ เพราะอักษรได้เรียงไปตามลำดับ ก ไก่ ถึง ฮ นกฮูก

ฐานเสียง	อักษรกลาง	อักษรสูง	อักษรต่ำ
			ต่ำคู่		ต่ำเดี่ยว
คอ	ก	ข ฃ	ค ฅ	ฆ	ง
เพดานปาก	จ	ฉ	ช ซ	ฌ	ญ
ปุ่มเหงือก	ฎ ฏ	ฐ	ฑ	ฒ	ณ
ฟัน	ด ต	ถ	ท	ธ	น
ริมฝีปาก	บ ป	ผ ฝ	พ ฟ	ถ	ม
เศษวรรค	อ	(ศ ษ) ส ห	-	-	ย ร ล ว ฬ ฮ

**หมายเหตุ

• ตัวอักษรในตารางที่เป็นสีดำ เป็นพยัญชนะในภาษาบาลี (มี ๓๓ ตัว)
• ตัวอักษรในตารางที่เป็นสีดำและสีน้ำตาล (เพิ่ม ศ ษ เข้าไปด้วย) จะเป็นพยัญชนะในภาษาสันสกฤต (มี ๓๕ ตัว)
• ตัวอักษรสีแดงที่เพิ่มเข้ามา คือพยัญชนะที่ไม่มีใช้ในภาษาบาลีและสันสกฤต
  แต่จะใช้ในภาษาไทย รวมทั้งสิ้นเป็น ๔๔ ตัว

หน้าที่ของพยัญชนะ

๑. เป็นพยัญชนะต้น	กาเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธ์ ก ป ส กล ส พ เป็นพยัญชนะต้น
๒. เป็นตัวสะกด	เกิดเป็นชายหมายรักนี้หนักอก *อักษรที่ขีดเส้นใต้เป็นพยัญชนะท้ายพยางค์หรือตัวสะกด
๓. เป็นอักษรควบ	ควบแท้ : ออกเสียงอักษรทั้งสองตัวพร้อมกัน พลาดพลั้ง ครั้งคราว กราวกรู ครูคลุ้มคลั่ง ขวักไขว่ ควบไม่แท้ : เศร้า สร้อย ศรี จริง ไม่ได้ออกเสียงตัวที่ควบด้วย กล่าวคือ ไม่ได้ออกเสียง ร นั่นเอง
๔. เป็นอักษรนำ-ตาม	ตลาด : ต อักษรกลาง นำ ล อักษรต่ำ ออกเสียงวรรณยุกต์ตาม ต ผลิต : ผ อักษรสูงนำ ล อักษรต่ำ ออกเสียงวรรณยุกต์ตาม ผ อย่า อยู่ อย่าง อยาก : อ อักษรกลาง นำ ย อักษรต่ำ ออกเสียง วรรณยุกต์ตาม อ หรูหรา ห อักษรสูง นำ ร อักษรต่ำ ออกเสียงวรรณยุกต์ตาม ห หญิง
๕. เป็นสระ (อ ว ย)	กวน ว เป็นสระอัวลดรูป เสีย ย เป็นส่วนประกอบของสระเอีย ขอ เสือ มือ อ เป็นสระ และเป็นส่วนหนึ่งของสระ
๖. เป็นตัวการันต์	จันทร์ : ทร์ เป็นตัวการันต์ ลักษณ์ : ษณ์ เป็นตัวการันต์ ศิลป์ : ป์ เป็นตัวการันต์